Przedszkole nr 10 w Malborku
Strona głowna  /  PORADNIK LOGOPEDY
PORADNIK LOGOPEDY
Drodzy Rodzice
Mowa odgrywa bardzo ważną rolę w życiu człowieka. Jest środkiem komunikacji międzyludzkiej, ułatwiającym poznanie świata. Szczególną rolę odgrywa w życiu dziecka, przed którym stoi wyzwanie rozpoczęcia nauki w szkole. Dziecko poznaje świat dzięki rozumieniu mowy, a umiejętność mówienia pozwala mu wyrazić swoje spostrzeżenia, pragnienia, uczucia i obawy. Podstawową wiedzę o tym, jak rozwija się mowa dziecka powinien posiadać każdy rodzic, aby umiejętnie kierować jej rozwojem.
Najlepszą symulacją dla usprawnienia narządów artykulacyjnych jest właściwe karmienie        i odżywianie. Ssanie piersi matki stymuluje język, wargi, policzki i podniebienie miękkie. To także doskonała lekcja prawidłowego połykania i oddychania przez nos. Wprowadzenie pokarmów stałych (jabłko, marchewka, skórka od chleba) powoduje usprawnienie języka czy masaż dziąseł. Warto odzwyczaić dziecko od smoczka, bo to procentuje w przyszłości.
 
Częstą przyczyną wad wymowy u dzieci jest obniżona sprawność aparatu artykulacyjnego: języka, warg, podniebienia i żuchwy lub ich niewłaściwe napięcie mięśniowe. Sprawny aparat artykulacyjny jest niezbędny  do prawidłowej realizacji dźwięków mowy. Aby artykulacja kształtowała się prawidłowo należy systematycznie ćwiczyć z dzieckiem - krótko, ale codziennie - nie zapominając o dobrej zabawie.
Ćwiczenia powinny być wykonywane dokładnie i powoli przed lustrem i powtórzone co najmniej pięć razy.
 
Ćwiczenia języka
1. Wysunięty język przesuwaj w płaszczyźnie poziomej od prawego kącika do lewego. Staraj się, aby język podczas zmiany położenia był jak najbardziej wysunięty na zewnątrz.
2. Policz językiem swoje zęby. Dotykaj czubkiem języka każdego zęba.
3. Otwórz szeroko usta i powoli, dokładnie oblizuj wargi oraz kąciki ust.
4. Przesuwaj język po zewnętrznej powierzchni górnych i dolnych zębów.
5. Przyciśnij mocno język do zębów i cofnij go, silnie trąc nim o dziąsła i podniebienie aż do wytworzenia mlaskania.
6. Uderzaj czubkiem języka o górne dziąsła, by spowodować jego drganie.
 
Ćwiczenia podniebienia miękkiego
1. Ziewnij szeroko, obserwując swoje gardełko w lustrze.
2. Oddychaj głęboko – wdech wykonuj nosem, a wydech – ustami.
3. Przygotuj słomkę i spróbuj przenieść papierek zasysając powietrze przez słomkę. Wymawiaj krótko samogłoski: a. e, o, u, i, y przy szeroko otwartych ustach, obserwując się w lusterku.
4. Nabierz powietrza i nadmij policzki, następnie nadmuchuj na przemian raz jeden policzek, raz drugi.
5. Spróbuj kaszlnąć przy wysuniętym na brodę językiem.
 
Ćwiczenia warg
1. Uśmiechnij się szeroko, a następnie otwieraj i zamykaj usta.
2. Spróbuj zagwizdać.
3. Zagryź dolnymi ząbkami górną wargę, a następnie górnymi zębami dolną wargę.
4. Postaraj się utrzymać przez kilka sekund ołówek między dzióbkiem utworzonym z warg a nosem.
5. Nabierz powietrza pod dolną, a następnie pod górną wargę.
6.  Spróbuj nadmuchać balonik.
7. Wydmuchuj bańki mydlane przez słomkę.
 
Ćwiczenia żuchwy
1. Wykonuj żuchwą ruchy do przodu i do tyłu.
2. Przy zamkniętych ustach wykonuj koliste, powolne ruchy żuchwy – wyobraź sobie, że jesteś krówką przeżuwającą trawę.
3. Wykonuj żuchwą ruchy poziome, w lewą i prawą stronę. Najpierw z ustami zamkniętymi, a potem otwartymi.
 
 
 
 
Prawidłowy rozwój mowy 3 i 4 – latka
Rodzice często zastanawiają się, zwłaszcza porównując dziecko z jego rówieśnikami, czy jego pociecha prawidłowo się rozwija, czy mieści się "w ramach", zgodnie z którymi powinno posiadać w danym czasie konkretne umiejętności. Jedną z takich umiejętności jest mówienie. Mimo, że każde dziecko rozwija się we własnym tempie, warto wiedzieć, do którego momentu można bagatelizować pewne objawy, a kiedy udać się do specjalisty.
Dziecko 3-letnie powinno już wymawiać wszystkie samogłoski, ustne i nosowe: a, o, e, u, i, y, ą, ę, chociaż w jego mowie mogą występować odstępstwa, np. zamiana samogłosek: a - o,    e - a, i - y, co jest związane z niewykształconą jeszcze sprawnością narządów artykulacyjnych. Powinny występować również spółgłoski twarde i zmiękczone: m, mi, b, bi, p, pi, f, fi, w, wi, ś, ć, ź, dź, ń, k, g, ki, gi, ch, t, d, n, l, li, j, ł.
W tym wieku pojawiają się również głoski: s, z, c, dz, a nawet: sz, ż, cz, dż, jednak te są mogą być jeszcze zastępowane ich łatwiejszymi odpowiednikami: s, z, c, dz.
Mowę dziecka 3-letniego cechuje zmiękczanie głosek s, z, c, dz, sz, ż, cz, dż, które często są wymawiane jako ś, ź, ć, dź. Głoska r może być wymawiana jak j lub l.
Głoska f może być zastępowana przez ch lub odwrotnie.
Głoski tylojęzykowe k i g mogą być czasami zastępowane przez głoski t i d.
 
 
 
 

Kiedy należałoby skontaktować się z logopedą? Co powinno budzić niepokój rodzica?
Skontaktuj się z logopedą, gdy:
• dziecko w wieku 6-7 m-cy nie gaworzy, nie odwraca się w kierunku głosu, dźwięków,
• dziecko w wieku 12 m-cy nie kojarzy pierwszych słów z osobą lub rzeczą, nie wykonuje prostych poleceń (zrób pa, pa), nie mówi pierwszych słów ze zrozumieniem (mama, tata),
• dziecko po ukończeniu 2 r.ż. nie mówi, porozumiewa się za pomocą gestów i krzyków,
• dziecko w wieku 3 lat i starsze mówi dużo, ale jego wypowiedzi są niezrozumiałe dla otoczenia,
• dziecko zastępuje głoski s, z, c, dz, sz, rz, cz, dż, ś, ź, ć dź, dziwnie brzmiącymi dźwiękami,
• dziecko wsuwa język między zęby podczas wymawiania niektórych głosek,
• dziecko mówi foda zamiast woda; szapa zamiast żaba (zamienia w na f, b na p), jest to mowa bezdźwięczna,
• dziecko 4-letnie nie wymawia głosek: k, g, mówi totek zamiast kotek, tula zamiast kula; dziecko 4-5-letnie nie różnicuje słuchowo głosek: b-p; d-t; f-g; k-g,  -  może to świadczyć o zaburzonym słuchu fonemowym,
•  dziecko 5- letnie nie wymawia w izolacji głosek: sz, cz, ż/rz, dż,
•  dziecko w wieku 6 lat wymawia głoskę r nieprawidłowo lub nie wypowiada jej wcale,
• dziecko nie reaguje na nasze polecenia, pomimo ich powtarzania albo nie reaguje na zróżnicowane pod względem głośności dźwięki, bardzo głośno mówi, głośno ogląda telewizję  (mogą to być objawy kłopotów ze słuchem),
• dziecko mówiąc, ślini się, wykonuje dziwne ruchy językiem, je i oddycha z otwarta buzią,
• dziecko ma wadę zgryzu, zęby dolne z górnymi nie stykają się bądź są przesunięcia (tyłozgryz, przodozgryz), musimy wiedzieć, że może to prowadzić do wad wymowy.
 
Logopeda
Magdalena Guzow

 

Ostatnia aktualizacja: 2017-07-03